De geschiedenis van de boerderij.

Rustdam is een naam vanuit het verre verleden waarin men nog met paard en wagen over de Zuidbuurt reed. Zo konden de mensen hun paard te rusten zetten op de dam van deze boerderij en gingen ze te voet verder naar de RK kerk de St. Jan, die iets verder in de polder staat. De boerenwoning die uit een zomer- en winterhuis bestaat, werd bewoond door de familie Jacoba en Huibertus van de Velde, die de woning in 1877 in z’n geheel herbouwde met alle zorg en weelde, wat nu nog te zien is aan de sierlijke overstek, bijzondere knipvoeg en de vele ramen in de voorgevel.

In het zomerhuis werd de kaas gemaakt zodra de koeien buiten liepen om dan de kaas te laten rijpen in de huisstal (na te zijn schoongemaakt natuurlijk!) Er is op deze boerderij altijd kaas gemaakt. In de gewelfde kelder is nog een gemetselde pekelbak te vinden waarin de kazen van zout werden voorzien en de koperen melkmouwen nog dienst deden om de melk te laten opromen om de volgende dag de Leidse kaas te produceren van de afgeroomde (magere) melk en de o zo geliefde roomboter. Boven de kelder bevindt zich een opkamer, waarin nog de enige bedstee bewaard is gebleven en waar de luiken aan de binnenzijde, de twee ramen nog kunnen blinderen.

In 1944 is de boerderij overgedaan aan Gijsbertus Versteegen, die in 1954 eigenaar werd van Rustdam. Hij trouwde met Johanna Vink en samen kregen zij 13 kinderen waarvan Jan (de huidige boer) op de leeftijd van 16 jaar thuis kwam te werken omdat vader Gijsbertus plotseling kwam te overlijden. Moeder Johanna heeft met alle kracht en inzet van alle kinderen het bedrijf toch kunnen opbouwen tot een mooi boerenbedrijf met kaasmakerij. Zij heeft, naast het grootbrengen van de kinderschaar, ruim 40 jaar een uitstekende boerenkaas gemaakt die in de verre omtrek bekend stond als de smaakvolle ‘Rustdamkaas’.

In 1982 werd de boerderij opgesplitst. Zo kwam de moeder van Jan in het zomerhuis te wonen, nadat het geheel verbouwd werd, en ging Jan, samen met zijn vrouw Coby in het winterhuis wonen. De huisstal (rietendak) die aan het winterhuis vaststaat, kon toen omgebouwd worden tot kaasmakerij. Moeder Johanna heeft de fijne kneepjes van het vak goed over kunnen brengen aan haar schoondochter die op haar beurt ruim 25 jaar de Zoeterwoudse Boerengoudse Rustdam-kaas heeft gemaakt. Coby komt uit een middenstandersgezin en een stille wens was een eigen winkeltje. En zo ging het knusse weidewinkeltje (inpandig) draaien in de jaren tachtig.

Alle kaas werd uit huis verkocht en daarbij in de jaren die volgde kwamen er steeds andere produkten bij. Er werd karnemelk, boter, kruidenkaas en de overbekende Rustdam-kwark verkocht. Het winkeltje is inmiddels gesloten (september 2007). De regelgeving, en niet te vergeten de lichamelijke belasting, maakte het steeds moeilijker voor Jan en Coby om aan de grote vraag van allerlei (zelfgemaakte) producten te voldoen. Er werd besloten om de professionele kaasmakerij om te bouwen tot hobby-kaasmakerij en zo de bezoekers van Rustdam de mogelijkheid te bieden om nu eens zelf een kaasje te maken.

In het voorjaar van 1993 kwam er een SVR- camping rondom de boerderij, waardoor de stadsmens het boerenleven in werkelijkheid kon ontdekken. Menig toerist weet Zoeterwoude inmiddels te vinden met hun caravan of tent. In de afgelopen 19 jaar is de mini-camping uitgegroeid tot een weelderige groene camping met 20 plaatsen waar mens en dier elkaar ontmoeten op een boerderij waar het boeren nog steeds een manier van leven is.

2009 en 2010 stonden in het teken van een nieuwe uitdaging. Het project ‘Gezond bezig op het platteland’. De oude, nostalgische, schapenstal is afgebroken en heeft plaats gemaakt voor een multifunctionele ruimte ‘De Rustdamstal’ in de vertrouwde boerenstijl. De activiteiten op de boerderij zijn daardoor uitgebreid met een diversiteit aan mogelijkheden, zoals kookworkshops, verhuur van de ruimte voor alle mogelijke doeleinden, etc.